Muğla'nın Datça ilçesinde yer alan Ilıca Su Değirmeni, Osmanlı döneminden bu yana önemli bir kültürel miras olarak öne çıkıyor. Geçmişte tarımsal üretim amacıyla kullanılan bu tarihi yapı, günümüzde restore edilmiş haliyle ziyaretçilerine kültürel bir deneyim sunuyor.
Muğla'nın Datça ilçesinde, Taşlık Plajı yakınında bulunan Ilıca Su Değirmeni, Osmanlı döneminden günümüze ulaşarak, bölgede geçmişten gelen tarımsal üretim faaliyetlerini simgeliyor. Tarihî kaynaklara göre, Rum nüfus tarafından kurulan değirmen, 1923’teki nüfus mübadelesi sonrasında Hazine'ye geçmiştir. Daha sonra, Türk bir aileye satılarak üretim işlevini sürdürmüştür.
1970'li yıllara kadar tarımsal amaçlarla faaliyette bulunan Ilıca Su Değirmeni, modern teknolojiyle eski işlevini kaybetmiştir. Ancak Datça Belediyesi, 2007 yılında bu tarihi yapıyı koruma altına alarak turizme kazandırmaya karar vermiştir. Restorasyon süreci sonucunda, değerli yapı 2008'de aslına uygun şekilde restore edilmiştir. Değirmen, Osmanlı dönemindeki tarımsal faaliyetlerden Cumhuriyet dönemindeki mülkiyet değişikliklerine kadar birçok tarihi olaya tanıklık etmiştir.
Ilıca Su Değirmeni'nin su kaynağı, yaklaşık 6 dönümlük alan kaplayan ve dağ eteklerinden gelen kaynak sularıyla beslenen Ilıca Gölü’dür. 2007 yılında yapılan jeolojik ve jeofizik etütlerde, göl suyunun mineral yapısı detaylı incelenmiştir. Analizler, sudaki katyonların yüzde 74 sodyum, yüzde 14 magnezyum, yüzde 10 kalsiyum ve yüzde 1,23 potasyum içerdiğini göstermiştir. Ayrıca anyon dağılımında yüzde 87,52 sülfat ve yüzde 9,57 klorür tespit edilmiştir.
Değirmenin geçmişte suyun oluşturduğu küçük şelale, plaj çevresinin doğal güzelliğine katkı sağlamaktadır. Ilıca Su Değirmeni, bugünün kültürel mirasını geçmişten günümüze aktaran önemli bir yapı olarak Datça'nın çok kültürlü yapısını yansıtmaktadır.
